فرآيند معماري سازماني

  هدف از فرآيند معماري سازماني ايجاد و اجراي معماري و ارائه خروجي‌‏هاي معماري در سازمان است. اين فرآيند در كنار ديگر فرآيندهاي اصلي سازمان قرار گرفته و بصورت پيوسته اجرا مي‌‏شود. بطور كلي، اين فرآيند شامل سه مرحله اصلي است كه عبارتند از: 1) برنامه‌‏ريزي راهبردي فناوري اطلاعات، 2) برنامه‌‏ريزي معماري سازماني، 3) اجراي معماري سازماني.

هر كدام از اين سه مرحله اصلي، به زير مراحلي تقسيم مي‏‌شوند که در سند «راهنماي عملي توسعه معماري سازماني» بطور کامل بيان شده‌اند.

 مهمترين مرحله در توسعه معماري سازماني، مرحله «فرآيند برنامه‌ريزي معماري سازماني» است. در واقع، برنامه‌ريزي راهبردي فناوري اطلاعات پايه‏‌اي براي برنامه‌ريزي معماري سازماني است. برنامه‌ريزي معماري سازماني، عبارتست از فرآيندي كه به منظور تعريف معماري‌هاي لازم و برنامه‌ريزي جهت پياده‌سازي معماري‌هاي فوق انجام شده و هدف از آن فراهم ساختن زمينه‌‏هاي استفاده موثر از اطلاعات جهت پشتيباني از ماموريت‌هاي سازماني است. اين برنامه‌ريزي بر روي سه نوع زير معماري انجام مي‌‏شود که عبارتند از: معماري وضع موجود، معماري گذار و معماري وضع مطلوب. بهمراه تعريف معماري‌ها، برنامة اجرايي نيز براي اجراي آن ارائه خواهد شد تا معماري را به شكل عملي تبديل نمايد.

اولين كاري كه بايد قبل از شروع مراحل «برنامه‌ريزي معماري سازماني» انجام شود، تعيين مواردي چون چشم‌انداز، اهداف و اصول معماري سازماني است. بعبارت بهتر، بايد منظور معماري سازماني بيان شود که همان خروجي‌هاي مرحله برنامه‌ريزي راهبردي فناوري اطلاعات را تشكيل مي‏‌دهند. همچنين، بايد در نظر داشت که اين فرآيند بايد با همكاري تمام قسمت‌هاي سازمان انجام شود، بنابراين مستلزم حمايت مديريت و اختصاص به موقع منابع و همكاري مديران قسمت‌هاي مختلف سازمان است.

برنامه‌ريزي معماري سازماني شامل مراحل زير است:

جلب نظر و حمايت مديريت عالي سازمان

   همانند ديگر كارهاي جديدي كه در سازمان انجام مي‏‌شود، قانع نمودن مديريت عالي سازمان نيازمند ارائه يك طرح توجيهي خوب و تلاش لازم جهت ارائه مناسب طرح است. اين وظيفه از مراحل زير تشكيل شده است:

اخذ موافقت رسمي رياست سازمان

تنظيم و ابلاغ «خط مشي اجرائي معماري سازماني»

جلب حمايت مديران مياني و واحدهاي سازماني

 

 سازماندهي مديريتي و كنترلي

  در اين مرحله تيم‌هاي مورد نياز معماري سازماني در سازمان شکل مي‌گيرند و فعاليت‌هاي معماري سازماني شروع خواهد شد. اين وظيفه از مراحل زير تشكيل شده است:

تشكيل كميته ارزيابي فني

تشكيل كميسيون مالي

تشكيل «كميته عالي راهبري معماري سازماني»

انتصاب معمار ارشد

تشكيل «دايرة مديريت برنامه معماري سازماني»

انتصاب پرسنل كليدي

تشكيل تيم اصلي معماري سازماني

تنظيم سند «راهبرد تبليغ و اطلاع رساني»

تدوين طرح مديريت برنامه معماري سازماني

آغاز فعاليت‌هاي معماري سازماني

 

تعيين فرآيند و رويكرد معماري

 در اين مراحل برخي تعاريف مهم به صورت شفاف ارائه مي‌شوند. اين مرحله از نظر اجرايي بسيار داراي اهميت است، زيرا تعاريف و انتخاب‌هايي که در اين مرحله انجام مي‌شوند از جمله انتخاب محصولات مناسب معماري، انتخاب چارچوب معماري سازماني مناسب و انتخاب ابزارها بر تمام عمليات بعدي معماري سازماني تاثير خواهد گذاشت. اين كار از مراحل زير تشكيل شده است:

تعريف منظور معماري

تعريف حوزة معماري

تعريف عمق معماري

انتخاب محصولات مناسب معماري سازماني

انتخاب محصولاتي مربوط به توصيف حرفه سازمان

انتخاب محصولاتي مربوط به توصيف دارائي‏هاي فني سازمان

ارزيابي و انتخاب يك چارچوب مناسب

انتخاب ابزار مناسب معماري

براي انتخاب چارچوب مناسب مجموعه‌اي از عوامل تاثيرگذار هستند که در سه حوزه تقسيم مي‌شوند.

حوزه معيار
خط‌مشي
  • رهنمودهاي حقوقي و قانوني
  • سياست‌هاي كلان سازمان
  • سياست سازگاري با ديگر سازمان‌ها و هماهنگي بين سازماني
سازمان
  • ماهيت سازمان
  • تجربه قبلي با يك چارچوب خاص
  • پيشران‌هاي معماري
محصولات معماري
  • اولويت‌‏ها، كاربردها و سطوح جزئيات مورد نظر
  • محدوديت‌هاي مربوط به زمانبندي و منابع در رابطه با كار مدلسازي
  • وجود محصولاتي از معماري‌هاي قبلي

 

تدوين معماري سازماني

اين مرحله شامل دو مرحله است که در مرحله اول معماري وضع موجود و در مرحله دوم معماري وضع مطلوب ارائه خواهند شد. اين وظيفه از مراحل زير تشكيل شده است:

جمع‌آوري اطلاعات

ايجاد محصولات اوليه

بايدهاي مربوط به تدوين معماري وضع موجود

بايدهاي مربوط به تدوين معماري وضع مطلوب

بازنگري، تصحيح و رفع مشكل مدل‌ها

 

 ايجاد طرح انتقالي و اجرائي

با تعريف معماري وضع موجود و وضع مطلوب، در اين مرحله شکاف‌ها تحليل و ارزيابي مي‌شود و پروژه‌هايي براي دستيابي به معماري وضع مطلوب ارائه مي‌شود. اين كار از مراحل زير تشكيل شده است:

شناسايي شكاف‌ها

تعريف و تعيين اختلاف بين سيستم‌‏هاي قديمي، انتقالي و جديد

برنامه‌ريزي انتقال

تصويب، انتشار و ارسال محصولات معماري سازماني