چارچوب معماري سازماني

  چارچوب‏‌هاي معماري از اين حقيقت منشا گرفته‌‏اند كه هر سيستم از ديدگاه مهندسي داراي جنبه‏‌هاي گوناگوني است. بعنوان نمونه، ساختماني را در نظر بگيريد، كاربري، توزيع فضا، نحوه ارتباط فضاهاي مختلف، نماي بيروني، اسكلت‌بندي، معماري داخلي، نقشه تاسيسات و غيره جنبه‏‌هاي مختلفي هستند كه يك معماري ساختمان مي‏‌تواند به آنها توجه نمايد. در سيستم‌‏هاي اطلاعاتي مي‏‌توانيم به اجزا، سيستم، نحوة انجام فرآيندها، نحوة توزيع اجزا، كاربران، ترتيب انجام كارها و غيره اشاره نمائيم. به عبارت بهتر، معمار سيستم‏‌هاي اطلاعاتي براي حل يا تشريح راه‏‌حل مسئله مي‏‌تواند به سوالاتي نظير سيستم از چه چيزهايي تشكيل شده است؟ نحوة كار سيستم چگونه است؟ اجزا تشكيل دهنده سيستم بايد در كجا نصب شوند؟ ترتيب زماني انجام كارها چگونه است؟ و دليل و هدف از انجام فعاليت‌ها چيست و غيره توجه نمايد. در سوالات فوق به شش جنبة اصلي چه چيز، چگونه، كجا، چه كسي، كي و چرا توجه شده است كه مي‏‌توان گفت نگرشي جامع را فراهم مي‌‏سازد.

از طرف ديگر، نگرش معمار به سيستم مي‌‏تواند بعد ديگري نيز داشته باشد و آن اينكه سوالات فوق از چه كساني پرسيده شده يا از منظر چه كساني پاسخ داده شود. به عنوان مثال در مورد يك ساختمان، صاحب ساختمان، طراح ساختمان و مهندسي كه براي ساخت در نظر گرفته شده است، ديدگاه‌هاي مختلفي خواهد داشت. اين موضوع در مورد سيستم‌هاي اطلاعاتي نيز صدق مي‏‌كند. پاسخ افرادي نظير صاحب سيستم، طراح سيستم، سازنده سيستم و غيره با هم متفاوت خواهند بود. بنابراين با ساده‌ترين ديدگاه يك جدول دو بعدي در ارتباط با مسئله مطرح مي‏‌شود كه شامل جنبه‏‌ها و ديدگاه‌هاي مختلفي است. اين جدول شامل تعريف مشخصي از جنبه‏‌ها و ديدگاه‌هاي فوق بوده و توصيف‏‌هاي لازم براي بيان هر كدام از آنها را نيز پيشنهاد مي‌كند. اين جدول با تعريف دقيق‌تر که ارائه خواهد داشت، چارچوب نام دارد.

 هر چند كه ممكن است نحوة برداشت از مفهوم چارچوب در حوزه‏‌هاي مختلف متفاوت باشد اما لزوم آن در همه جا يكسان است. در حوزة معماري سازماني، چارچوب بيش از هر حوزة ديگري مورد توجه است به گونه‌‏اي كه مي‏‌توان گفت معماري بدون وجود چارچوب معماري معنايي ندارد. انتخاب چارچوب در هر پروژه‏اي كه به نوعي مربوط به معماري اطلاعات مي‌‏شود، تضمين كنندة يكپارچگي و تعامل‌پذيري محصولات نهايي بوده، معماري را در جهتي هدايت مي‏‌كند كه حرفه و فناوري آنگونه كه لازم است هم جهت با يكديگر باشند.

از ديدگاه معماري، چارچوب ابزاري است كه كمك مي‏‌كند تا معمار سازماندهي شده بيانديشد. اين ابزار براي معماري سازماني عبارت است از يك ساختار منطقي براي دسته‌بندي و سازماندهي مدل‌هاي توصيفي سازمان كه براي مديريت سازمان و به همان اندازه براي توسعة سيستم‌‏هاي سازمان داراي اهميت هستند. جالب اينجاست كه بسياري معماري را تنها از طريق چارچوب تعريف مي‏‌كنند و شايد هم چنين تعريفي اشتباه نباشد، چرا كه معماري بدون چارچوب ممكن است به اهداف نهايي خود نرسد. در عوض استفاده از چارچوب تضمين‌دهندة يكنواختي و استاندارد در زمان گذار و يكپارچه‌سازي سيستم‌‏هاي اطلاعاتي است. نمونه‌‏اي از تعاريف معماري وابسته به چارچوب در سند متدولوژي مستندسازي و تعريف معماري اطلاعات وزارت انرژي آمريكا يافت مي‌‏شود. در هر صورت اگر بخواهيم يک تعريف رسمي از چارچوب ارائه دهيم مي‏‌توان گفت: چارچوب ساختاريست منطقي براي طبقه‌بندي و سازماندهي اطلاعات پيچيده و درهم تنيده كه به منظور طراحي يا توصيف سيستم‌ها به روشي علمي و مدون به كار مي‏‌رود.