معماري سرويس‌گرا

سرويس گرايي (Service-orientation) مفهوم نسبتا جديدي است که بر پايه مفاهيمي قديمي‌تر نظير شي‌گرائي (Object-orientation) و توسعه برپايه مؤلفه (Component-based Software Development) شکل گرفته است. اين مفهوم در سطوح مختلف معماري سازماني و مهندسي نرم‌افزار قابل پياده‌سازي است و ديدي ارائه مي‌کند که در آن تمامي منابع به صورت مناسبي تقسيم‌بندي شده و همواره به عنوان يک سرويس در دسترس هستند.

در مورد معماري سرويس‌گرا تعاريف متعددي از ديدهاي مختلف (بسته به سطح پياده‌سازي) ارائه شده است. در يک معرفي کوتاه مي‌توان از معماري سرويس‌گرا به عنوان ديدگاهي براي توسعه سيستم‌ها نام برد که در آن فعاليت‌ها و کارها بر اساس فرآيندهاي حرفه (Business Process) و تحت عنوان سرويس دسته‌بندي مي‌شوند. اين سرويس‌ها از يکديگر مستقل بوده و مي‌توانند با هم ارتباط برقرار کنند. بدين ترتيب سست پيوندي (Loose Coupling) در سيستم افزايش پيدا مي‌کند. سست پيوندي يعني بخش‌هاي مختلف يک سيستم کمترين وابستگي مجازي را به يکديگر داشته باشند. هر سرويس يکي از فعاليت‌هاي حرفه را به‌طور مستقل ارائه مي‌کند و با کمترين ميزان وابستگي با ساير سرويس‌ها ارتباط دارد.

معماري سرويس‌گرا در مهندسي نرم‌افزار به اين اصل اشاره دارد که بخش‌هاي مختلف يک سيستم نرم‌افزاري به صورت سرويس‌هايي مستقل از زبان برنامه‌نويسي، زيرساخت و سکو ساخته شوند. در اين راستا فناوري‌هاي مختلفي مانند سرويس‌هاي وب (Web Services) پديد آمده‌اند. در معماري سازماني نيز سرويس‌گرائي سبب شده است تا تمرکز معمار بر دسته‌بندي فرآيندها و وظايف براساس فرآيندهاي اصلي حرفه و اهداف سازمان شکل گيرد و پياده‌سازي آنها بر اساس مفهوم سرويس‌ها باشد. در اين عرصه مفاهيم جديد بسيار شکل گرفته و در حال شکل‌گيري است که از آن جمله مي‌توان به موارد ذيل اشاره نمود:

  • بلوغ سرويس‌گرايي

  • محاسبات سرويس‌گرا

  • مدل‌سازي سرويس‌گرا

  • متدولوژي‌هاي سرويس‌گرا

  • معماري سازماني سرويس‌گرا

  • ارزيابي سرويس‌گرا