سامانه‌هاي فوق کلان مقیاس

دفتر معاونت وزير ارتش امريكا - شاخه تداركات و فناوري پروژه تحقيقاتي را براي موسسه مهندسي نرم‌افزار دانشگاه كارنگي ملون تعريف كرد كه نتيجه آن يك تحقيق دوازده ماهه در زمينه نرم‌افزارهاي سامانه‌هاي آینده بود. وزارت دفاع به طور مشخص اين سوال را مطرح كرده بود: «قابليت رويكردهاي فعلي مهندسي نرم‌افزار را در ساخت سامانه‌هاي آينده كه شامل بيليون‌ها خط كد برنامه است، چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟». پاسخ به اين سوال، گزارشي شد كه به چالش‌هاي فرا روي توسعه سامانه‌هاي فوق كلان مقياس و زمينه‌هاي تحقيقاتي مرتبط با آن مي‌پردازد. اگرچه مساله بيليون‌ها خط كد برنامه يك چالش اوليه محسوب مي‌شد، با اين حال، افزايش اندازه كد برنامه باعث افزايش مقياس در بسياري از زمينه‌هاي ديگر خواهد شد. اين مقياس فوق كلان، چالش‌هاي فراواني را به همراه خواهد داشت كه بر بسياري از مباحث مهندسي نرم‌افزار تاثيرات شگرفي را ايجاد خواهد كرد.

همان طور كه از نام سامانه‌هاي فوق كلان مقياس برمي‌آيد، اين نوع از سامانه‌ها، سامانه‌هايي هستند كه از نظر مقياس و اندازه فراتر از سامانه‌هاي امروزي هستند. اين «فوق كلان مقياس» بودن از هر نظر قابل بررسي است: از نظر تعداد خطوط كد برنامه؛ افراد درگير در سامانه؛ داده‌هاي ذخيره شده، بازيابي شده، دستكاري شده و پالايش شده؛ ميزان اتصالات و وابستگي بين واحدي مولفه‌هاي نرم‌افزاري؛ عناصر سخت‌افزاري؛ و ... .

«مقياس» در سامانه‌هاي فوق كلان مقياس باعث تغيير همه چيز مي‌شود. اين سامانه‌ها، لزوماً به شكل نامتمركز هستند؛ توسط تعداد زيادي از ذي‌نفعان با نيازهاي متضاد، توسعه و به كار گرفته مي‌شوند؛ به طور مستمر تكامل پيدا مي‌كنند؛ از قطعات ناهمگن تشكيل مي‌شوند؛ افراد تنها كاربران سامانه نيستند، بلكه بخشي از سامانه محسوب مي‌شوند؛ خرابي‌هاي نرم‌افزاري و سخت‌افزاري يك امر كاملاً عادي محسوب مي‌شوند و نمي‌توان آن‌ها را يك استثناء در نظر گرفت. همچنين، سامانه‌هاي فوق كلان مقياس همزمان مورد استفاده قرار مي‌گيرند و نياز به روش‌هاي نوين براي كنترل دارند. اين ويژگي‌ها، لزوم به كارگيري روش‌هايي را براي استفاده، توليد، استقرار، مديريت، مستندسازي و تكامل سامانه‌هاي فوق كلان مقياس اجتناب‌ناپذير مي‌سازد.

سامانه‌هاي فوق كلان مقياس در مقايسه با سامانه‌هاي امروزي همچون شهرها در مقايسه با ساختمان‌ها هستند. آن‌ها به نوعي يكزيست‌سامانه محسوب مي‌شوند. مقياس آن‌ها مرزهايي فراتر از اينترنت را در برمي‌گيرد.