سامانه‌هاي فوق کلان مقیاس

از سامانه‌ها تا زيست‌سامانه‌ها
يكي ديگر از روش‌هاي درك نياز به يك زاويه ديد جديد در سامانه‌هاي فوق كلان مقياس، توجه به مفهوم زيست‌سامانه و به طور خاص زيست‌سامانه‌هاي فني- اجتماعي است. در زيست‌شناسي، اصطلاح زيست‌سامانه (اكوسيستم) به اجتماعي از گياهان، حيوانات، و ريزجانداران اطلاق مي‌شود كه توسط انرژي و جريان‌هاي غذايي به هم متصل شده‌اند و با يكديگر و محيط فيزيكي پيرامون خود تعامل دارند. همانند يك زيست‌سامانه بيولوژيكي، سامانه‌هاي فوق كلان مقياس از اجتماعي از ارگانيسم‌ها (افراد، وسايل محاسباتي و سازمان‌ها) ي مستقل و رقيب در يك محيط پيچيده و متغير تشكيل شده‌اند. اصطلاح فني- اجتماعي نيز به مجموعه‌اي از افراد و فناوري‌ها اشاره مي‌كند كه با يكديگر و به شكل پيچيده‌اي در تعامل هستند. زيست‌سامانه فني- اجتماعي زيست‌سامانه‌اي است كه عناصر آن گروهي از مردم به همراه محيط‌هاي محاسباتي و فيزيكي است. سامانه‌هاي فوق كلان مقياس يك زيست‌سامانه فني- اجتماعي محسوب مي‌شوند.
خود مفهوم زيست‌سامانه دلالت بر پيچيدگي، كنترل نامتمركز، تاثيرات غيرقابل پيش‌بيني، نظارت و ارزيابي دشوار دارد. علاوه بر آن، به رقابت، استحكام، قابليت دگرزيستي، انطباق‌پذيري، پايداري و سلامت نيز اشاره مي‌كند. به طور سنتي، ما به توسعه و استفاده از سامانه‌هاي نرم‌افزاري به شكل يك فرآيند پياده‌سازي و استقرار فناوري محور، منطقي، بالا به پايين و كنترل پذير متمركز نگاه مي‌كنيم. در مقابل، توسعه و استفاده از سامانه‌هاي فوق كلان مقياس شامل افراد، سازمان‌ها و فناوري‌ها در همه سطوح است. از افراد مسوول در سياست‌گذاري كلان سامانه‌ها گرفته، تا افرادي كه عملاً با سامانه‌ها كار مي‌كنند، همگي بخشي از سامانه فوق كلان مقياس هستند.
مفهوم زيست‌سامانه يك مفهوم جديد در مهندسي نيست. همچنين نمي‌توان يك سامانه فوق كلان مقياس را به طور كامل همانند يك زيست‌سامانه در نظر گرفت. به عنوان مثال، برخلاف زيست‌سامانه‌هاي بيولوژيكي كه درگير جريان‌هاي غذايي و انرژي هستند، زيست‌سامانه‌هاي فوق كلان مقياس درگير تبادلات اقتصادي، امنيتي و ساير شكل‌هاي پراهميت ارتباطي هستند. با اين حال، بررسي زيست‌سامانه‌ها، ما را در فهم ويژگي‌هاي يك سامانه فوق كلان مقياس ياري مي‌دهند.